Lịch sử âm thanh, đặc biệt là từ thời của âm thanh stereo đã được định hình bởi âm thanh từ những cặp loa. Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu 5 trong số những cặp loa có ảnh hưởng nhất thời đại.
Acoustic Research AR3
Không có Acoustic Research, những chiếc loa mà chúng ta biết đến ngày nay có thể sẽ không tồn tại. Năm 1954, Acoustic Research cho ra mắt mẫu loa AR-1 – cặp loa đầu tiên trên thế giới sử dụng hệ treo âm học, có khả năng tạo ra dải trầm sâu, chắc chắn, rõ ràng và không bị méo tiếng trong khi kích thước chỉ bằng 1/8 so với những cặp loa tốt nhất của Klipsch.
4 năm sau, họ lại làm rung chuyển giới âm thanh một lần nữa khi giới thiệu mẫu loa 3 đường tiếng AR-3, mẫu loa đầu tiên sử dụng tweeter màng vòm. Ngày nay, hơn 90% loa trên thị trường đều có hệ treo âm học và tweeter màng vòm, do đó sẽ không có gì sai khi cho rằng những cặp loa đầu tiên do Acoustic Research mang lại thực sự góp phần định hình nên thế giới âm thanh ngày nay.
Klipschorn
Klipschorn là một huyền thoại đích thực. Trong suốt lịch sử của ngành audio, đây là cặp loa duy nhất được sản xuất liên tục hơn 70 năm qua. Thế nhưng đấy không phải là lý do cặp loa ấy có mặt trong danh sách này. Sở dĩ Klipschorn là một sản phẩm mang tính đột phá vì nó sử dụng thiết kế họng kèn gấp. Paul Klipsch đã đưa ra ý tưởng sắp xếp các khoảng và đường dẫn cho sóng âm của dải trầm để dần mở rộng cho chúng khi thoát ra ngoài. Nhìn chung, nhờ các nếp gấp mở rộng trong đoạn đường dẫn của họng kèn mà âm thanh được khuếch đại một cách hiệu quả. Nếu không có nó, họng kèn cho driver woofer sẽ phải to bằng cả một căn phòng.
Thiết kế này kể từ năm 1946 đến nay chưa hể thay đổi vì nó vốn dĩ đã hoàn hảo ngay từ ngày đầu. Bốn nguyên tắc của Klipsch trong quá trình tái tạo âm thanh là độ nhay cao, đáp tuyến tần số phẳng, hướng tính được kiểm soát tốt và độ động tốt đã giúp Klipschorn đem lại một chất âm cực kỳ ấn tượng ngay cả khi đặt sát tường ở góc phòng, một chất âm cao cấp đúng nghĩa. Với tuổi đời hơn 70 năm, rõ ràng đây là một cặp loa của lịch sử, có thiết kế đi trước thời đại.
KLH Model 9
Vượt lên trên các mẫu loa tĩnh điện cùng thời lúc bấy giờ, KLH Model 9 là lời khẳng định rằng đã đến lúc thiết kế loa tĩnh điện toàn dải trở nên hoàn thiện. Tầm nhìn của thiên tài Henry Kloss, người từng làm cho ba thương hiệu nổi tiếng Acoustic Research, KLH và Advent, đã khiến Model 9 cùng người anh em sau này là Double 9 trở thành những cặp loa đáng nhớ của lịch sử. Chúng không chỉ thừa hưởng chất âm vượt trội của Quad ESL như các dải trung trong, rõ, độ méo tiếng thấp mà còn mở rộng các dải trầm tới 40Hz.
Tất nhiên, cặp loa này vẫn có hai nhược điểm – đòi hỏi vị trí đặt loa thật tốt và tiêu thụ nhiều năng lượng. Thế nhưng, khi đáp ứng được những điều này, không nhiều cặp loa điện động có thể so sánh được với KLH Model 9 về tốc độ, uy lực cũng như sự trung thực. Không sai khi nói rằng sau Quad ES-57, Model 9 chính là cặp loa làm nên những cặp loa tĩnh điện về sau này.
JBL L100 Century
JBL L100 Century đã có tuổi đời hơn 40 năm. Giai đoạn thập niên 70, thị trường audio ở Mỹ bị chia rẽ bởi hai trường phái âm thanh Bờ Đông và Bờ Tây. Trường phái âm thanh Bờ Đông thiên về sự tinh tế, nhẹ nhàng và chính xác, với bộ ba Acoustic Research – KLH – Advent làm đại diện. Trong khi đó, trường phái Bờ Tây thiên về sự sôi động, trẻ trung, thu hút sự chú ý của người nghe. JBL L100 Century chính là cặp loa điển hình của trường phái này.
Được xây dựng để trở thành phiên bản dân dụng của cặp loa 4310 Studio Monitor, L100 Century ghi dấu trong lịch sử với tư cách là một trong những cặp loa bán chạy nhất, dễ nhận ra nhất. Một nghiên cứu năm 1972 chỉ ra rằng ở JBL L100 Century, mặc dù khả năng trình diễn rất tốt, khi kiểm tra đáp tuyến tần số có thể thấy quanh dải 9kHz xuất hiện đỉnh cao hơn từ 5-8dB. Thiết kế này chắc chắn có chủ ý vì mẫu loa 4310 Studio Monitor là loa kiểm âm tầm gần, đáp tuyến tần số phải thật phẳng để đảm bảo độ trung thực, đôi lúc có thể gây nhàm chán. Việc thêm vài dB ở quãng trung tầm cao sẽ giúp âm thanh của loa trở nên dễ thu hút hơn, phù hợp với tính chất dân dụng của nó.
Rogers LS3/5a
LS3/5a vốn là thiết kế loa của BBC, bất cứ hãng sản xuất nào cũng có thể xin cấp phép để sử dụng nó. Thế nhưng trong khá nhiều phiên bản, chỉ có phiên bản của Rogers mới chính thức đem cặp loa của BBC làm mưa làm gió ở thị trường Mỹ vào cuối thập niên 70.
Cặp loa hai đường tiếng cỡ nhỏ này khiến người nghe bởi khả năng tái tạo giọng vocal cực kỳ chân thực, cũng như khả năng đem đến âm hình ấn tượng. Với các dải midrange trung tính, dải bass quãng trên rất cuốn hút và âm treble hơi nổi bật, cặp loa này có đáp tuyến tần số không phẳng hoàn toàn và âm trầm không quá sâu. Thế nhưng với cả một thế hệ người nghe, đây là cặp loa định nghĩa lại thế giới loa bookshelf phân khúc phổ thông và trung cấp. Những thương hiệu khác sử dụng thiết kế của BBC như Spendorhay Harberth hiển nhiên sẽ có sản phẩm chất lượng hơn, nhưng xét về tầm ảnh hưởng thì loa của Rogers vẫn mạnh hơn hẳn.
(Hết kỳ 1)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
Tìm hiểu về Viva Audio Solista MKIII và Solistino
Thanh Tùng
