Là một cặp loa khác thường, không giống với những gì ta thường mường tượng về Quad, Z-4 trên thực tế vẫn là một cặp loa của Quad, đậm chất Quad đúng nghĩa.
Quad Z-4 là mẫu loa thùng lớn nhất trong các sản phẩm mà thương hiệu Anh Quad đem đến cho khách hàng của mình. Mặc dù nổi tiếng với những cặp loa tĩnh điện đồ sộ – họ đã làm loa tĩnh điện được hơn 60 năm nay – công ty này vẫn thiết kế và sản xuất loa thùng. Sự đầu tư nghiêm túc của Quad dành cho loa thùng có lẽ bắt đầu từ dòng L, xuất hiện vào năm 2004.
Nếu như không có cách diễn giải nào khác, ta có thể hiểu rằng dòng Z chính là dòng cao cấp nhất trong các mẫu loa thùng của Quad. Với mức giá khoảng 3200 Bảng Anh, tức hơn 4200 đô la Mỹ, đây có lẽ là một trong những cặp loa khá hiếm hoi khi được đầu tư rất tốt cả về công nghệ cũng như mức độ hoàn thiện, giống như những cặp loa đắt giá hơn nó vài lần. Ngoại lệ như vậy không nhiều, Sonus Faber Venere S hay B&W 702 S2 cũng nằm trong số ít này.
Thiết kế
Khi Quad cho ra mắt dòng loa L vào đầu những năm 2000, họ đã làm thay đổi hoàn toàn quan điểm của khách hàng về mức độ hoàn thiện cũng như chất lượng của một cặp loa với giá thành dễ tiếp cận được. Tiến xa hơn một chút, cho đến năm 2017, khi dòng loa Z đã xuất hiện và sở hữu sản phẩm mới nhất, nó mang trong mình vài yếu tố từng khiến dòng L trở nên thật đặc biết, và tất nhiên, vẫn sở hữu những nét cao cấp hơn hẳn để xứng đáng với mức giá thành cũng vượt trội hơn.
Trước hết, Z-4 là một cặp loa sở hữu kích thước rất cân đối. Với chiều cao lên đến gần 1.2m, đồng thời bề ngang cũng khá rộng, cặp loa này có thể dễ dàng chế ngự hầu hết các không gian mà người nghe đặt chúng vào. Tuy nhiên, Quad đã cố gắng tránh, không để cho điều này xảy ra. Điểm sáng ở đây chính là cách bố trí cụm driver cũng như thiết kế uống cong vách thùng loa, khiến cho sự đồ sộ giảm đi rõ rệt. Tuy nhiên, cặp loa này phần nào chưa thể hiện được sự sang trọng, đẳng cấp mà các đối thủ khác như Sonus Faber Venere S hay B&W 702 S2 thường phô ra bên ngoài.
Một phần của lý do này có lẽ đến từ lựa chọn màu veneer. Trong khi các đối thủ của Quad không chỉ cung cấp màu sơn mài bóng hoàn thiện mà còn cả các màu gỗ veneer tự nhiên thì hiện tại, Quad mới chỉ cung cấp các màu đen, trắng và đỏ của gỗ rosewood. Tất nhiên, chất lượng hoàn thiện của loa Quad trên thực tế rất chất lượng, thế nhưng việc thiếu đi màu gỗ veneer tự nhiên có vẻ cũng giống như việc hạn chế lựa chọn của khách hàng. Sơn mài bóng vốn dĩ tốt nhất với hai màu đen và trắng, nhưng bất cứ ai đã từng xem qua những cặp loa đến từ nhiều thương hiệu khác cũng sẽ đồng tình rằng màu rosewood chỉ đẹp nhất khi nó là màu veneer thuần. Việc đánh sơn màu bóng khiến thùng loa có cảm giác hơi giả. Tuy nhiên, trừ nhược điểm này ra, các chi tiết còn lại đều được làm rất tốt, vượt sự mong đợi của khách hàng ở trong tầm giá này. Phía sau thùng loa là bộ cọc loa kép, có thể dùng để đánh bi-wire hoặc bi-amp.
Chi tiết kỹ thuật
Z-4 là cặp loa lớn nhất trong bốn cặp loa thuộc về dòng Z, bao gồm hai cặp loa sàn đứng và hai cặp loa bookshelf. Tất cả các mẫu loa này đều có chung một số đặc điểm thiết kế, nhưng ở Z-4 lại xuất hiện một vài nét rất độc đáo. Thậm chí, ở một số yếu tố quan trọng, cặp loa này thậm chí còn khá biệt so với những đối thủ trong cùng tầm giá.
Trước hết, với năm driver cho mỗi thùng loa, Z-4 dường như sở hữu diện tích tỏa âm lớn hơn hẳn so với các loa sàn đứng khác – thậm chí cả những loa sàn đứng có chiều cao gần bằng với Z-4. Ba driver woofer với đường kính 165mm, màng loa làm từ sợi carbon dệt được nhóm lại với nhau để tái tạo các dải trầm. Điều này đồng nghĩa với Z-4 là loa ba đường tiếng mặc dù sử dụng khá nhiều driver. Quad sử dụng một driver duy nhất để xử lý trung âm, được đặt ở phía trên cụm driver woofer. Đây là một driver với màng sợi dệt, đường kính 150mm, có khả năng tái tạo âm thanh trong phạm vi 300Hz – 3.5kHz. Thiết kế ba đường tiếng của loa đến lúc này nhìn chung khá đúng đắn vì đối với các driver cỡ lớn trong một hệ thống hai đường tiếng, việc có thể tái tạo được các dải âm âm cao đến 3.5kHz là điều tương đối khó.
Tuy nhiên, ấn tượng nhất trong cụm driver có lẽ là ribbon tweeter dùng để xử lý các dải cao. Quad là một thương hiệu rất lâu đời, vì thế có rất ít công nghệ có thể xem như là mới mẻ với họ. Ngay cả ribbon tweeter cũng vậy. Kiểu driver này đã từng được Quad áp dụng rất sớm, với một mẫu loa xuất hiện từ năm 1949 tên là Corner Ribbon. Với Quad, đây là một bước tiến quan trọng trước khi bước vào thế giới của các mẫu loa tĩnh điện hoàn chỉnh, xuất hiện một vài năm sau đó. Giờ đây, ý tưởng này được áp dụng cho các mẫu loa thùng mới nhất của họ.
Điều quan trọng là ribbon tweeter không phải là một loại driver có thể áp dụng hàng loạt cho bất cứ mẫu loa nào. Trên lý thuyết, ribbon tweeter có thể sở hữu khá nhiều ưu điểm, nhưng để làm như thế thì bản thân driver này cũng phải chịu không ít các hạn chế khác. Nhược điểm lớn nhất của nó chính là mỏng manh, dễ rách, hỏng khi bị đánh vượt quá mức giới hạn, hay khi phải hoạt động trong tình trang méo tín hiệu nghiêm trọng. Do đó, ribbon tweeter rất hiếm gặp, và những mẫu loa như Monitor Audio PL100II dù cũng áp dụng một loại driver nhìn qua khá giống ribbon tweeter nhưng về bản chất lại khác hoàn toàn.
Đối với Quad Z-4, cặp loa này sử dụng ribbon tweeter đúng nghĩa, nhưng cách nó được lắp ráp lại khác hẳn so với những mẫu loa thế hệ trước. Các tweeter của dòng Z được thiết kế tích hợp dải màng loa và motor truyền động, sau đó đặt cả cụm linh kiện này trong vùng từ trường. Nhờ vậy mà driver này sẽ chắc chắn, bền bỉ hơn so với các ribbon tweeter khác. Điều này rất quan trọng bởi phiên bản tweeter cùng ở dòng Z tương đối rộng, với chiều dài lên tới 9cm. Ribbon tweeter truyền thống do yếu hơn nên không thể làm dài như vậy, vì thế thiết kế của Quad cũng có thể xem như là phi truyền thống.
Thiết kế thùng loa của Z-4 có phần truyền thống hơn so với tweeter, nhưng vẫn có vài điểm khá thú vị. các mặt cạnh của thùng loa được uốn cong không chỉ để tạo hiệu ứng thẩm mỹ mà còn loại bỏ hiện tượng sóng đứng trong thùng. Thay vì để đỉnh loa bằng phẳng, phần này được làm thon ra sau, vuốt nhọn lên khá giống hình mũi thuyền. Thiết kế mặt sau hẹp khiến cho việc bố trí cổng bass phản xạ ở đó là không thể. Trên thực tế, bass phản xạ của loa được thiết kế với hệ thống khoang kép ở phần dưới của thùng loa và thoát hơi thông qua lỗ ở đế gắn tại chân loa. Như vậy, Z4 có thể đặt rất sát tường, phù hợp cả với những phòng nghe cỡ vừa hoặc hơi nhỏ một chút.
Kết luận
Không chỉ là một cặp loa đẹp từ bên ngoài, Z-4 còn được đầu tư mạnh về công nghệ để thừa hưởng một chất âm rất điển hình của Quad, đó là có sự rộng mở về không gian, tái tạo trung âm tốt, không bị rối loạn khi phải chơi các bản nhạc phức tạp. Những vấn để về dải trầm từ các thế hệ lâu đời như Quad ESL cũng được giải quyết triệt để khi mà Z-4 sử dụng tới 3 driver woofer truyền thống. Nhìn chung, đây là một cặp loa đáng giá, không nên bỏ qua đối với bất cứ khách hàng nào thuộc phân khúc tầm trung, đặc biệt là những ai ngưỡng mộ loa Quad từ những cặp loa tĩnh điện nổi tiếng của họ.
Nguyễn Hào
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
