Vào giai đoạn đầu thập niên 90, cặp loa ATC SCM20 trở thành “ngôi sao” của những hệ thống quy mô nhỏ, bởi chất âm có thể sánh ngang với các hệ thống đắt đỏ hoặc lớn hơn rất nhiều.
Trước khi chính thức đến với công chúng, đôi lúc bookshelf ATC SCM20 từng có giai đoạn phát triển kéo dài gần 4 năm, trải qua hàng loạt nguyên mẫu thử nghiệm mới có được sản phẩm hoàn chỉnh như ta biết bây giờ. Trong hai năm cuối cùng của giai đoạn phát triển, ATC đã quyết định cho khách hàng nghe thử các nguyên mẫu này. Chỉ khi cho thấy được rằng ATC đang rất nghiêm túc với việc đem đến những cặp loa cỡ nhỏ, phù hợp với không gian hạn hẹp nhưng vẫn sở hữu chất âm ấn tượng, khách hàng mới có thể hoàn toàn tin tưởng được họ.
Điều này là hoàn toàn khả thi, bởi lẽ những nguyên mẫu của cặp loa ATC SCM20 tỏ ra rất giàu tiềm năng, cho thấy vì sao ATC luôn là lựa chọn của BBC, Abbey Road Studios, Pink Floyd, Nimbus, Peter Gabriel hay nhiều nghệ sĩ và các đơn vị nổi tiếng khác.
Giới thiệu loa ATC SCM20
Những phẩm chất đáng giá của ATC SCM20 bao gồm mọi yếu tố kỹ thuật quan trọng từng xuất hiện ở phiên bản loa chủ động, chỉ khác ở chỗ phiên bản thụ động này có thùng loa khá nhỏ so với tiêu chuẩn của thời đó, do vậy không đủ lớn để cho mạch khuếch đại vào. Ngoại trừ yếu tố này ra, mọi thứ khác đều giống hoàn toàn. ATC SCM20 vẫn được trang bị driver màng vòm lụa mềm 25mm, sử dụng vật liệu nhớt để giảm chấn của hãng Vifa Đan Mạch. Tweeter này sử dụng dung dịch nước từ để làm mát, nhờ vậy có khả năng chịu công suất tương đối cao, đồng thời cũng gia tăng thêm độ bền cho sản phẩm. Điều đó đồng nghĩa với việc cặp loa có thể chịu được gần như bất cứ thể loại nhạc nào mà người nghe muốn thử.
Thế hệ mới của cặp loa này sở hữu driver woofer 150mm do ATC tự thiết kế và sản xuất, nghĩa là nhỏ hơn chút so với thế hệ trước (180mm). Nó khá nổi bật do sở hữu nam châm rất lớn, ngang bằng với chính driver. Cuộn voice coil đường kính 75mm được làm bằng sợi đồng, cuốn quanh ống cuộn Kapton. Độ rộng khe từ là 20mm và khoảng hành trình tối đa của màng nón lên đến 40mm – một con số ấn tượng, có thể khiến nhiều cặp loa bị hỏng luôn ngay cả khi chưa kịp đạt đến mức đó.
Nam châm của loa được trang bị lõi từ cực với thiết kế thông hơi cùng tấm mặt trước dày 20mm. Toàn bộ được dán keo lại và đóng cố định với 4 chiếc ốc 8mm, sau đó gắn vào khoang nhôm đúc với 8 ốc 5mm. Với khối cấu trúc cực kỳ chắc chắn như vậy, mỗi khối driver woofer có khối lượng khá đồ sộ, lên tới 9kg.
Phân tần của loa được cắt ở dải 2kHz thông qua một bộ phân tần 10 chi tiết, được cấu thành từ các cuộn ảm lõi khí và tụ polypropylene sản xuất thủ công. Việc bù mức giữa các driver được thực hiện thông qua mạng lưới điện trở T-Pad để đảm bảo tải trở kháng mà ampli nhận diện được sẽ không có sự thay đổi hay sai khác. Dù là một cặp loa tiêu hao khá nhiều năng lượng do có độ nhạy rất thấp (83dB/watt/m), ATC SCM20 lại tỏ ra khá dễ đánh nhờ vào trở kháng danh định 8 Ohm và không bao giờ xuống thấp hơn 5.4 Ohm.
So với tiêu chuẩn của loa bookshelf hiện đại, loa ATC SCM20 không hề nhỏ. Kích thước của nó là 440 x 240 x 310mm. Thùng loa được làm từ các tấm ván MDF dày 18mm và riêng tấm mặt trước dày tới 36mm, chưa kể bên trong còn được lót các tấm bitumen dày 6mm để giảm chấn cũng như công hưởng. Khối lượng của cặp loa có thể khiến bất cứ ai cũng phải kinh ngạc bởi nó có thể nặng tới 18kg (phiên bản cũ nặng tới 23kg). Tuy nhiên, điều này là hoàn toàn xứng đáng, bởi cặp loa bookshelf của ATC cũng nằm trong danh sách những cặp loa nhỏ có giá thành cực cao, giống như Sonus Faber hay Monitor Audio Studio 10. Loa được trang bị bộ cọc loa mạ vàng của Michell. Và trong khi nhiều hãng sản xuất đã chuyển sang ê-căng nam châm để đảm bảo tính thẩm mỹ cho phần mặt trước, ATC vẫn quyết định trung thành với ê-căng gắn lỗ truyền thống.
Trải nghiệm
Thông thường, những cặp loa bookshelf nặng hơn 15kg giống ATC SCM20 sẽ cần các chân kê cực kỳ bền, chắc và chúng thường khá thấp. Tuy nhiên, nếu để cặp loa này lên những chân kê cao hơn 60cm, người nghe sẽ cảm nhận được sự thay đổi rõ rệt. Chiều cao như vậy sẽ bù lại được cho hạn chế về góc toả âm dọc của loa (+/-10° theo công bố của ATC). Chính nhà sản xuất cũng khuyến khích để driver woofer ngang tầm với tai người nghe chứ không phải tweeter. Những cặp loa cùng thời như LS3/5A, Infinity 2001 hay Sonus Faber có thể tạo ra âm hình với chiều cao ấn tượng, nhưng ATC SCM20 chỉ có thể tạo ra âm hình với chiều cao xấp xỉ với mặt trước. Do đó, khi kê lên cao hơn, chiều cao âm hình cũng có sự cải thiện rõ rệt.
Trong khi đó, do góc toả âm ngang khá rộng (+/-80°), độ rộng âm trường không hề bị hạn chế chút nào. ATC SCM20 có lẽ sẽ không phải cặp loa dành cho những ai coi yếu tố âm hình 3D tốt quan trọng hơn mọi yếu tố chất âm khác. Tất nhiên, SCM20 vẫn có chất âm khá giống những cặp loa lớn, một phần là nhờ âm trường khá rộng mở về chiều ngang, đồng thời sở hữu độ động và mức âm lượng rất lớn. Nếu đã biết về ATC, người nghe sẽ hiểu rằng ưu tiên của họ là về âm sắc chứ không phải là tái hiện âm hình hay không gian.
Một trong những vấn đề lớn nhất của loa ATC SCM20 chính là ampli phối ghép cùng. Dù có trở kháng cao và ổn định, nó vẫn cần một ampli có công suất rất lớn, có thể lên tới 200 watt/kênh để phát huy hết sức mạnh của mình. Mặc dù những ampli công suất nhỏ hơn, chẳng hạn như ampli đèn Qualiton A50i vẫn đủ khả năng để cặp loa đem lại chất âm ấn tượng, bất cứ ai đã từng trải nghiệm cặp loa với ampli Hegel H590 sẽ đồng ý rằng càng được phối ghép với ampli mạnh bao nhiêu, chất âm của loa sẽ càng cải thiện bấy nhiêu.
Sự cải thiện rõ rệt ấy trước hết nằm ở âm trầm. Trên lý thuyết, cặp loa có thể xuống sâu 55Hz ở mức -6dB và 80Hz với mức -2dB. Cặp loa không sở hữu âm bass mạnh tới mức rung phòng, nhưng đổi lại có sự kiểm soát cũng như tốc độ và cảm giác tạo ra lực cực kỳ tốt ngay cả ở những bản nhạc phức tạp. Đồng thời, sự tương phản độ động rất lớn của nó cũng là điểm cộng mà hiếm cặp loa bookshelf nào có được.
Tuy nhiên, đối với những ai mua loa bookshelf, âm bass chắc chắn không phải ưu tiên hàng đầu. ATC SCM20 rất xuất sắc trong việc tái tạo lại âm trung và cao, đem đến chất âm sạch và chi tiết ngay cả khi nghe với mức âm lượng cực lớn. Do đó, bất cứ ai cũng có thể nghe cặp loa này hàng giờ liền mà không bị mệt mỏi hay khó chịu. Đặc biệt, với một chút nhấn nhẹ vào trung âm quãng trên, giọng vocal của loa trở nên cực kỳ sống động và chân thực, đến mức khiến người nghe phải nổi da gà.
Kết luận
ATC SCM20 không phải cặp loa hoàn hảo khi vẫn còn khá yếu ở mảng xây dựng chiều cao âm hình hay tái tạo âm bass. Tuy nhiên, ở những mặt khác, cặp loa này đã xử lý rất tốt, đôi khi còn hơn hẳn những cặp loa đồng giá. Đối thủ thực sự của nó ở thời điểm ra mắt là Sonus Faber Electa hoặc Amator, thế nhưng đấy lại là những cặp loa thiên về nhạc tính hơn là độ chính xác. Do đó, bất cứ ai yêu cầu sự chính xác về âm thanh chắc chắn sẽ hiểu vì sao mình cần lựa chọn một cặp loa của ATC.
Nguyễn Hào
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
