Trong kỳ này, chúng ta sẽ tìm hiểu thêm về 3 quan niệm sai lầm khác rất thú vị có liên quan đến subwoofer. Tuy chúng hiếm khi được đề cập đến nhưng bất cứ ai là audiophile chắc hẳn cũng sẽ từng có lần nghe qua.
Âm bass trong phòng có thể có hướng tính, điểm đặt driver hoặc cổng bass phản xạ sẽ ảnh hưởng đến cảm nhận về hướng tính
Sự thật: Ở đây có ba vấn đề cần làm rõ
1. Bản chất của các dải trầm là đa hướng, dù sử dụng loa thùng kín hay loa thùng hở, Việc đặt và hướng góc loa không làm ảnh hưởng đến chất âm. Tuy nhiên, vị trí của loa subwoofer gần tường như thế nào, có thể ảnh hưởng đến năng lượng phản hồi và cảm nhận về phản hồi trong phòng. Đối với những trường hợp phức tạp như sử dụng màng bass thụ động cardioid hoặc dipole, quả thực có sự khác biệt về việc tiếp năng lượng cho đặc tính phản hồi khi thay đổi vị trí, thế nhưng nhìn chung không có bất cứ thay đổi nào liên quan đến đặc tính phản hồi đó. Nghĩa là, với hai loa subwoofer ở cùng một vị trí, một loa dipole và một loa monopole thì hai loa đó sẽ có đáp tuyến dải trầm khác nhau. Nhưng khi di chuyển vị trí của hai loa đó thì sự thay đổi của đáp tuyên là như nhau. Tỉ lệ hướng tính không thay đổi và trên thực tế là không thể. Bởi lẽ, bước sóng của tần số trầm dài đến mức vượt xa hàng loạt phản hồi trong một căn phòng cỡ trung bình. Thời gian để cảm nhận được các âm thanh dưới 100Hz còn lâu hơn bất cứ phản hồi sớm dài nhất nào. Vì lý do này mà dù có dùng subwoofer với bass thụ động dipole hay cardioid thì chất lượng âm bass vẫn không thay đổi.
2. Não bộ con người không có khả năng xác định vị trí cụ thể của âm bass. Đó là vì hai phương pháp não bộ sử dụng để phát hiện phương hướng của nguồn phát âm thanh không hiệu quả với tần số thấp. Hầu hết âm trầm ta nghe thấy trong phòng là âm phản hồi của dải trầm, lượng bass thực mà ta nghe trực tiếp từ loa sub rất ít. Bass có hướng tính thực sự có tồn tại, nhưng chưa có bằng chứng nào cho thấy chúng có thể tăng năng lượng phản hồi hay tác động đến cách phản hồi được tiếp năng lượng. Kể cả dùng nhiều loa subwoofer trong một phòng nghe thì cuối cùng thứ ta nghe thấy vẫn chỉ là âm thanh phản hồi. Điều đó rất tốt vì phòng có âm bass hay là phòng có trường âm vang rộng.
5. Đôi lúc, có ý kiến cho rằng nên hướng driver subwoofer vào tường, xuống sàn nhà trải thảm hoặc các công cụ xử lý âm học. Điều này cũng nên được áp dụng đối với cổng bass phản xạ, bởi lẽ driver và cổng bass thường gây ra hiện tượng méo tần số cao. Do đó khi hướng chúng vào tường, sàn trải thảm hay tiêu âm, các loại méo này cũng sẽ bị hấp thụ phần nào.
Chỉ cần dùng một loa subwoofer là đủ vì không cần nghe quá lớn tiếng.
Sự thực: Trên thực tế, sử dụng nhiều loa subwoofer không phải là để tăng âm lượng đầu ra hay để chơi to hơn. Với hai loa subwoofer trở lên, chúng sẽ cân bằng phản hồi ở trong phòng, đồng thời làm mượt đáp tuyến tần số và đem đến cảm giác không gian nhất quán ở nhiều vị trị khác nhau. Hay nói cách khác, dù ngồi ở nhiều vị trí khác nhau nhưng âm bass mà ta nghe thấy vẫn chất lượng. Việc đặt nhiều loa subwoofer đôi khi còn chăn âm thanh thoát ra khỏi phòng trong trường hợp người nghe chọn phải “vùng rỗng” (tức nơi có âm bass yếu nhất) và phải mở âm lượng thật lớn. Thông thường, đặt nhiều loa subwoofer rải rác trong phòng sẽ giúp âm thanh kết hợp với các pha ngẫu nhiên, giúp tăng âm lượng nhưng cũng chỉ vài decibel.
Subwoofer chỉ dành cho phim ảnh. Khi nghe nhạc, chỉ cần loa stereo là đủ.
Ngay cả khi các cặp loa stereo đủ dải có chất lượng tốt, được đặt ở vị trí chuẩn, người nghe vẫn cần phải có subwoofer nếu muốn tái hiện âm bass với chất lượng cao. Subwoofer sở hữu driver được thiết kế tối ưu cho các dải trầm, có thể tạo ra âm thanh với âm lượng lớn trong khi độ méo tiếng thấp. Phần lớn những loa này cũng được tích hợp ampli riêng và DSP tối ưu hóa. Các loa stereo thường được thiết kế để đặt gần tường hoặc trên giá đỡ, kệ, những vị trí không tốt cho các dải bass. Bên cạnh đó, với nhiều loa subwoofer rải rác trong phòng, đáp tuyến dải trầm sẽ trở nên cực kỳ mượt, điều mà một cặp loa stereo dù chất lượng cao đến mấy cũng khó có thể làm được. Do đó, dù là xem phim hay nghe nhạc, nếu muốn âm trầm được thể hiện tốt thì bắt buộc phải có subwoofer trong hệ thống.
(Hết kỳ 2)
Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây
10 quan niệm sai lầm phổ biến về loa subwoofer (phần 1)
10 quan niệm sai lầm phổ biến về loa subwoofer (phần 3)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
Những điều cần biết về loa subwoofer phần 2
Nguyễn Hào
