Đôi khi tiếng ồn thể hiện qua bóng cũng là những dấu hiệu cho thấy đã đến lúc cần phải thay bóng đèn.
Nhiễu vi âm và các loại tiếng ồn
Các vấn đề thường gặp với bóng đèn preamp thường phát sinh từ nhiễu vi âm và các loại tiếng ồn khác nhau. Bóng đèn bị nhiễu vi âm không chỉ khuếch đại rung chấn từ chính bóng đèn mà sẽ còn khuếch đại cả các tiếng ồn từ bên ngoài như tiếng va vào bề mặt chỗ để ampli, tiếng chạm vào bóng hay thậm chí cả tiếng bước chân trên sàn nhà. Thực ra, đối với tiếng va chạm vào bóng từ bên ngoài, bóng đèn vẫn sẽ khuếch đại ở một mức nào đó nhưng thường là rất nhỏ và khó phát hiện ra, thế nhưng đối với những bóng bị hỏng, tiếng ồn sẽ bị khuếch đại khá lớn.
Đối với một ampli sử dụng nhiều bóng preamp cùng lúc, thường việc xác định bóng bị hỏng khá là khó, bởi những bóng liền kề với bóng bị hỏng cũng sẽ phát ra âm thanh tương tự. Tuy nhiên, người dùng có thể yên tâm rằng việc nhiều bóng bị hỏng cùng lúc rất khó xảy ra. Do đó, nếu muốn thử hãy gõ nhẹ vào bóng bằng bút chì hoặc đũa (nên dùng những thứ bằng gỗ hoặc nhựa, không có tính dẫn điện), bóng bị hỏng sẽ phát ra tiếng to hơn so với các bóng khác. Chỉ cần thay bóng đó là mọi thứ sẽ đầu vào đó. Ngoài ra, nếu chưa thực sự chắc chắn, người dùng có thể đổi bóng mà mình nghi ngờ sang cùng vị trí ở kênh khác trên ampli. Nếu như tiếng ồn chuyển sang kênh bên kia, đó chắc chắn là bóng cần phải thay. Nếu không, nguyên nhân sẽ nằm ở bóng khác và người dùng sẽ lặp lại các bước trên để tìm ra bóng bị hỏng.
Những tiếng ồn phát sinh từ bóng như tiếng rít, tiếng bụp thường sẽ ít xuất hiện hơn. Nhưng nếu các âm thanh ấy xuất hiện và nghi ngờ đó là do bóng preamp, nếu người dùng có bóng dự phòng cùng loại, hãy thử thay cho một bóng bất kỳ trên ampli. Nếu tiếng ồn biến mất, chắc chắn bóng bị hỏng đã được thay, nếu không, hãy thử tiếp với các bóng còn lại. Đối với ampli guitar, với những vùng chức năng riêng sẽ có những bóng đèn riêng để xử lý hiệu ứng âm thanh. Do đó khi có hiệu ứng nào bất thường, người nghe có thể khoanh vùng dễ dàng hơn. Chẳng hạn, nếu như tiếng âm vang (reverb) có dấu hiệu bất thường, đó là vì có một bóng ở vùng reverb bị trục trặc.
Bóng đèn công suất cũng có nguy cơ bị nhiễm nhiễu vi âm như bóng tiền khuếch đại. Nếu như nghe thấy tiếng rít hay tiếng ảo ở các nốt trầm, khả năng cao có một bóng công suất bị nhiễm nhiễu vi âm. Có một cách để kiểm tra khá hiệu quả, đó là đeo găng tay để tránh bị bỏng, sau đó giữ nhẹ trên bóng cho đến khi bản nhạc chơi tới nốt người nghe thường thấy phát ra tiếng rít bất thường. Thông thường, chỉ cần giữ nhẹ bóng đèn là đủ để chặn mọi rung chấn cũng như tiếng rít, và nếu như tiếng rít biến mất, chắc chắn nguyên nhân nằm ở bóng công suất bị giữ. Hiện tượng này thường gặp nhiều ở ampli guitar chứ ít khi xuất hiện trên headamp hay ampli stereo để nghe nhạc thông thường.
Đôi điều về tuổi thọ của bóng đèn
Tuổi thọ của bóng đèn là yếu tố mà người dùng cần quan tâm đến. Thông thường, con số này tương đương với số giờ mà bóng đèn hoạt động. Ngày nay, bóng đèn thông thường có tuổi thọ khoảng 5 nghìn – 10 nghìn giờ, trong khi các bóng đèn do quân đội sản xuất có thể lên đến 100 nghìn giờ. Làm thế nào để nhận biết đâu là bóng đèn quân đội? Thông thường bóng đèn quân đội sẽ có những dấu hiệu nhất định trên vỏ bóng để người dùng kiểm tra, chẳng hạn ECC83 là phiên bản dân dụng, trong khi E83CC là bóng đèn phiên bản quân sự.
Tất nhiên, 10 nghìn giờ chỉ là ước lượng, nhưng không hề thiếu tính thực tế chút nào. Giả dụ một năm chúng ta dùng bóng đèn khoảng 300 giờ, bóng đèn sẽ có tuổi thọ khoảng 33.3 năm. Ngay cả khi bóng bị lỗi và chỉ được một nửa số thời gian đó thì con số vẫn là hơn 15 năm, cực kỳ ấn tượng. Và còn một điều khác cũng quan trọng không kém, đó là không như tụ điện không dùng cũng bị hỏng, các bóng NOS (bóng được sản xuất từ lâu nhưng chưa đưa vào sử dụng) vẫn có thể hoạt động tốt hay gần tốt như bóng mới. Do đó, chúng ta có thể tìm thấy những bóng đèn từ thập niên 60 – 70 vẫn hoạt động rất tốt, chất âm ngọt ngào nhưng chưa hề có dấu hiệu gì của hỏng hóc cả.
Và một điều cũng quan trọng không kém, đó là tuổi thọ của bóng preamp sẽ cao hơn so với tuổi thọ của bóng công suất, không phải bởi vì bóng preamp sẽ được làm tốt hơn mà là vì khối lượng công việc của bóng preamp thường không nhiều bằng. Do đó, chúng ta thường thấy các bóng công suất NOS như EL34 / KT66 / KT77 / KT88 có giá rất đắt bởi số lượng của chúng sẽ hiếm hơn hẳn. Trong khi đó, với bóng preamp, trong nhiều trường hợp, người dùng thậm chí còn thay chúng trước cả khi chúng bị hỏng để trải nghiệm những chất âm mới mẻ trên chiếc ampli quen thuộc.
(Hết)
Xem: Bóng đèn ampli – Dấu hiệu nhận biết khi nào cần phải thay (phần 1)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
Lịch sử hình thành thương hiệu McIntosh
Bách Diệp
