Ở kỳ này chúng ta sẽ tìm lời giải đáp cho hai câu hỏi: Lựa chọn loa subwoofer loại nào và bao nhiêu mới là đủ.
Loa subwoofer thùng kín, thùng hở hay màng rung thụ động (passive radiator)
Nhìn chung, ba loại loa subwoofer kể trên đều có ưu và nhược điểm nhất định. Loa subwoofer thùng kín thường đem lại âm thanh chắc chắn và có lực, có đáp tuyến pha, độ chính xác thời gian và độ méo tốt nhưng âm bass thiếu đi độ sâu. Trong khi đó loa thùng hở và loa sử dụng màng rung thụ động thường trái ngược lại, thiếu đi độ chi tiết nhưng bù lại âm trầm thường khá sâu, độ nhạy cao, băng thông đủ rộng. Tuy nhiên, rất khó để kết luận loại loa subwoofer nào có chất lượng tốt hơn.
Không ít trường hợp loa subwoofer thùng kín có chất lượng không cao, dải trầm bị mất đi độ chi tiết trong khi nhiều loa màng rung thụ động hay subwoofer thùng hở lại có âm trầm khá chắc chắn. Dù vậy, trong một không gian nhỏ, sử dụng hệ thống stereo, lựa chọn loa thùng kín sẽ hợp lý hơn. Trong khi đó, loa màng rung thụ động và loa thùng hở sẽ dành cho các hệ thống rạp hát tại gia.
Nhược điểm của subwoofer thùng hở nằm ở chỗ kích thước thường lớn hơn nhiều so với các loa khác. Đồng thời, khi không khí đi qua lỗ bass phản xạ, nó có thể tạo ra âm thanh khá rõ nếu như cổng bass phản xạ này không được thiết kế tốt. Loa màng rung thụ động với cùng hiệu năng trình diễn có thể mang kích thước nhỏ hơn, thế nhưng khi phải hoạt động quá nhiều, nó sẽ phát ra khá nhiều tiếng động lạ. Loa subwoofer thùng kín không mắc phải những vấn đề này, thế nhưng độ sâu của dải trầm hiếm khi bằng được loa subwoofer thùng hở hay loa màng rung thụ động nếu như có cùng kích thước driver, cùng sử dụng mạch khuếch đại.
Một vài loa subwoofer thùng hở cỡ lớn cho phép người dùng bịt lỗ bass phản xạ và sử dụng EQ để tinh chỉnh tiếng loa. Đây là một tính năng rất có giá trị. Vì thế bất cứ ai đang tìm mua loa subwoofer cho hệ thống xem phim hoặc nghe nhạc, nếu có điều kiện cũng nên tìm hiểu về loại loa này cũng như các thiết lập khác nhau của nó.
Bao nhiêu loa subwoofer thì được coi là đủ?
Đây là một câu hỏi rất quan trọng mà bất cứ ai khi tìm mua loa subwoofer cũng nên đặt ra. Nên bỏ tiền đầu tư cho một loa subwoofer cỡ lớn, hai loa subwoofer cỡ trung hay bốn loa subwoofer cỡ nhỏ? Càng thêm nhiều loa subwoofer, âm trầm cảm nhận được ở vị trí ngồi nghe càng mượt mà, dễ tiếp nhận. Điều đó rất tốt, nhưng nhìn chung có phù hợp với người nghe hay không lại phải tuỳ thuộc vào bản thân họ.
Trong một cuộc thử nghiệm, các kỹ sư sử dụng một loa subwoofer với đường kính 38.1cm, hai loa subwoofer đường kính 30.48cm và bốn loa subwoofer đường kính 20.32cm. Các loa này đều có chung hệ số Q với các driver có phẩm chất rất giống nhau. Loa subwoofer 38.1cm được đặt ở điểm ngọt trong phòng, hai loa subwoofer 30.48cm được đặt ở phía trước người nghe trong khi bốn loa subwoofer cỡ nhỏ được đặt ở bốn góc phòng. Người nghe sẽ được ngồi ở nhiều vị trí khác nhau, trước hết là từ vị trí có chất lượng âm thanh tốt nhất, sau đó là ngồi lui về phía sau và cuối cùng là ngồi sát với bên trái.
Tất cả người nghe đều công nhận rằng sau khi nghe thử, họ đều cảm thấy hài lòng với sự mượt mà, dễ cảm nhận của bốn loa subwoofer cỡ nhỏ, nhưng không ai cảm thấy những loa subwoofer ấy đủ để tái hiện lại độ sâu của các dải trầm. Về mặt này, một loa subwoofer 38.1cm tỏ ra xuất sắc hơn hẳn, nhưng bất cứ ai cũng đều nhận xét rằng dù ở vị trí nào, đáp tuyến của loa cũng sẽ không đều, do đó âm thanh không thật sự thuận tai cho lắm.
Từ thí nghiệm trên, có thể rút ra kết luận rằng việc sử dụng hai loa subwoofer cỡ trung sẽ tỏ ra tối ưu hơn sử dụng một loa subwoofer cõ lớn hay bốn loa subwoofer cỡ nhỏ. Tuy nhiên, không phải lúc nào kịch bản ấy cũng áp dụng được cho tất cả mọi người. Nếu như chỉ nghe một mình hoặc không cần quan tâm những người khác đang nghe khác với mình, người dùng có thể lựa chọn một loa subwoofer cỡ lớn, công suất mạnh với đường kính màng loa từ 30cm trở lênvaf sử dụng auto EQ để làm phẳng đáp tuyến tần số tại vị trí ngồi nghe. Nếu muốn rằng dù ngồi ở vị trí nào trong phòng âm thanh cũng phải tốt, hãy chọn hai loa subwoofer nhỏ hơn, đặt ở hai góc vị trí đằng trước. Nếu như tài chính dư dả hơn, việc sử dụng bốn loa subwoofer sẽ trở nên rất lý tưởng.
(Hết)
Xem: Hướng dẫn chọn loa subwoofer cho hệ thống âm thanh (phần 1)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
Lịch sử hình thành Pylon Audio
Nguyễn Hào
