Trong kỳ này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về tiêu chí cho các dải trung và dải cao ở một cặp loa chất lượng.
Sau khi đã tìm hiểu về các dải trầm, giờ chúng ta sẽ tập trung vào các dải trung. Đây là quãng âm mà từ đó con người có thể phân biệt được từng thứ khác nhau, từ tiếng vocal, tiếng guitar, tiếng violin cho đến tiếng bước chân trên sàn nhà, tiếng sập cửa, tiếng vỗ tay… Một cặp loa tốt sẽ tái hiện được âm thanh một cách rất chi tiết, rất thực. Tiếng ca sĩ mà người nghe cảm nhận được sẽ giống như chính ca sĩ đó đang đứng trước mặt họ vậy. Những cặp loa không thể tái tạo chính xác trung âm sẽ khiến cho giọng ca trở nên kém tự nhiên hơn, và vì trung âm là quãng âm mà tai người rất nhạy cảm nên sự kém tự nhiên này cũng rất dễ nhận ra.
Cũng tương tự như vậy, âm thanh của nhạc cụ lý tưởng nhất là giống như ngoài đời thực. Tiếng tenor saxophone nên có độ vang mỏng, nhưng không chói hoặc gây khó chịu. Guitar điện cần có tiếng “pưng” sắc nét nhưng không làm người nghe cảm thấy đau đầu. Khi chơi với mức âm lượng lớn, nhạc cần phải đem lại cảm giác hưng phấn, giàu chi tiết giống như ngoài đời thực. Nếu như ấn tượng đầu tiên khi chơi ở mức âm lượng lớn là muốn giảm xuống (trong trường hợp ampli vẫn đủ công suất, không gây xén ngọn tín hiệu) thì đây là dấu hiệu cho thấy tiếng của loa có vấn đề. Những màn hợp xướng đông đảo và hòa âm nhiều phần là những bài kiểm tra tuyệt vời về khả năng tái tạo âm trung chính xác. Với một cặp loa chất lượng, người nghe sẽ cảm nhận được sự tách bạch của từng giọng hát trong dàn nhạc.
Cuối cùng là âm cao, hay còn gọi là treble. Đây là quãng âm do tweeter đảm nhiệm. Một cặp loa với khả năng đáp ứng âm cao tốt sẽ đem đến một chất giọng mềm, mượt nhưng đủ sức để toả sáng. Khi nghe thử, người nghe cũng nên kiểm tra xem âm cao có chói, sắc hay có tiếng huýt không. Loa tốt sẽ đem đến âm cao giàu chi tiết nhưng không đem đến cảm giác bất thường hay gây mệt mỏi cho người nghe.
Có hai điều sau người nghe cần lưu ý để có thể tìm được một cặp loa đem đến khả năng tái tạo âm cao hoàn chỉnh:
1. Các nhạc cụ tạo ra âm cao quãng trên (như kẻng tam giác, trống tambourine, cymbal) có thể đem đến cảm giác về khí rõ rệt, người nghe có thể mường tượng ra những nhạc cụ ấy xuất hiện trong không gian ba chiều thật. Cymbal và kẻng tam giác có độ rã âm dài. Sau khi đánh xong, tiếng của chúng sẽ ngân thêm vài giây nữa và nhỏ dần theo thời gian. Người nghe có thể nghe được tiếng đánh nhạc cụ và tiếng rã âm dần biến mất, dù cho âm nhạc xung quanh có lớn đến đâu đi chăng nữa.
2. Đối với một cặp loa có khả năng đáp ứng các dải cao tốt, khả năng phát tán âm thanh cũng rất ấn tượng, do đó người nghe có thể nghe rõ ràng âm treble mà không cần phải ngồi đối diện loa. Những cặp loa không sở hữu khả năng đáp ứng lệch trục tốt sẽ chỉ có thể tán âm theo đường thẳng. Loa tốt sẽ tán âm rộng hơn, không cần phải phụ thuộc nhiều vào điểm ngọt, đồng thời cũng có khả năng đem đến cảm nhận về không gian chân thực hơn. Dù vậy, người dùng cần tránh những cặp loa đa cực omnipolar với khả năng tán âm về mọi hướng (hay có thể hiểu là góc toả âm quá rộng), bởi những cặp loa này sẽ không tạo ra được âm hình đáng tin cậy, đúng vị trí được, đồng nghĩa với việc tiếng nhạc cụ và vocal cũng bị sai vị trí và âm hình khá mờ nhạt.
Để tổng kết lại loạt bài viết này, hãy cùng tìm hiểu một chút về các định nghĩa trầm, trung, cao. Sóng âm tạo ra âm thanh mà chúng ta nghe thấy bằng cách làm rung động không khí nhiều lần trong một dây, số lần rung động ấy là tần số tính bằng đơn vị Hz (Hertz). Sóng âm mà con người nghe được có quãng tần số từ 20Hz đến 20kkHz. Ở bảng dưới đây, các dải tần số của các loại nhạc cụ phổ thông được chia ra như sau:
Có thể thấy các dải tầm trung trong phạm vi từ 200Hz đến 3000Hz là vị trị nhiều hoạt động diễn ra nhất (bao gồm hầu hết các đoạn hội thoại, các nhạc cụ, các hiệu ứng âm thanh). Nếu một thiết bị âm thanh có thể tái tạo lại đoạn này với độ chính xác cao, thiết bị đó có khả năng truyền tải thông tin khá tốt. Hầu hết TV, đienẹ thoại, radio, loa công cộng đều có thể tái hiện được khoảng này. Thông tin mà chúng cung cấp đủ để người nghe có thể hiểu hoặc nhận ra được, thế nhưng chỉ có bằng đó thì chưa thể gọi là high fidelity – có độ trung thực cao được.
Muốn được gọi là hi-fi, bản thân loa phải tái tạo được khoảng tần số rộng hơn nhiều cả về các dải trầm cũng như các dải cao. Thế nhưng, chỉ khoảng tần số không thôi thì chưa đủ, một cặp loa hay sẽ còn phải đáp ứng nhiều yếu tố khác như đáp tuyến tần số phẳng, khả năng chống rung chấn tốt…
(Hết)
Xem: Hướng dẫn đánh giá loa dựa trên chất âm và độ chính xác (phần 1)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
Thanh Tùng
