Trong phần này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về một chi tiết quan trọng, ảnh hưởng lớn đến khả năng làm việc của máy đo âm lượng, đó chính là chiếc micro được gắn trên nó.
Chúng ta cũng cần lưu ý rằng các máy đo âm lượng giá bình dân thường dùng những micro rẻ tiền, độ chính xác không thể cao bằng các micro chuyên nghiệp. Điều may mắn là may cả những máy đo độ ồn có mức giá thấp, phổ biến nhất hiện nay cũng có độ chính xác tương đối cao đối với các dải trầm, dù rằng đối với các dải trên 1kHz, kết quả thường rất tệ. Nhiều người thường hay sử dụng các micro chuyên dụng như dòng 4000 của DPA để làm nhiệm vụ đo đạc phòng nghe, nhưng cần lưu ý rằng những micro này có giá rất cao, lên đến hàng trăm đô la, nghĩa là đắt hơn rất nhiều so với các máy đo âm lượng giá rẻ. Thế nhưng, ngay cả khi micro ở những máy đo âm lượng rẻ tiền không thể chính xác hoàn toàn, chúng vẫn rất hữu ích trong việc đánh giá thay đổi ở mức độ tương đối (chẳng hạn như để xem đáp tuyến tần số và rung âm trong phòng được cải thiện ra sao sau khi cho thêm bass trap và các vật liệu xử lý âm học khác vào).
Hình trên biểu diễn đồ thị so sánh đáp tuyến tần số của bốn loại micro khác nhau, gồm DPA 4090, Behringer ECM8000, máy đo âm lượng RadioShack trong hai tình huống khác nhau. Mức độ chênh lệch của đáp tuyến tần số dưới 2kHz chủ yếu là do đặc tính âm học của căn phòng được kiểm tra. Nhiều người cho rằng nên chọn micro nào có đáp tuyến tần số càng phẳng càng tốt, nhưng điều đó là rất khó, bởi ngay cả khi một micro vốn dĩ đã có đáp tuyến tần số phẳng, đáp tuyến tần số mà nó đo được sẽ không phẳng như vậy khi thể hiện trên biểu đồ, nguyên nhân chính là do loa và phòng nghe. Tuy nhiên, các đáp tuyến tương đối vẫn có giá trị nhất định, cho phép người sử dụng so sánh để xem micro rẻ tiền gần khớp với các micro DPA đắt tiền và có độ chính xác cao như thế nào.
Trong thử nghiệm này, chúng ta sẽ so sánh một micro DPA 4090, loại micro thường được các chuyên gia xử lý âm học sử dụng với Behringer ECM8000, một loại micro bình dân và một máy đo RadioShack digital. Trong tất cả các bài kiểm tra, ngoại trừ một bài ra, các micro đều được hướng thẳng lên trời, vuông góc với loa và ngang với độ cao của tweeter. Để thể hiện đáp tuyến tần số dải cao cải thiện nhiều như thế nào đối với một micro đa hướng giá bình dân, đường thứ tư của biểu đồ trên chính là cùng máy đo RadioShack nhưng chĩa thẳng vào loa.
Để đảm bảo độ nhất quán, tất cả các micro trên khi thử sẽ có cùng mức âm lượng khi ở tần số 1kHz. Có thể thấy, tất cả các micro đều có đáp tuyến tương đối giống nhau cho đến dải 1kHz, nhưng máy đo RadioShack xuất hiện độ lệch lớn hơn khi chuyển sang các dải tần số cao hơn. Ở trên internet có khá nhiều bảng hướng dẫn cân chỉnh, xác nhận có thể bù lại cho sự thiếu chính xác của nhiều máy đo âm lượng và micro, nhưng hầu hết đều khá vô dụng nếu đòi hỏi có độ chính xác thật sự cao. Ở biểu đồ trên, chúng ta có thể thấy đáp tuyến tần số của máy đo RadioShack tương đối ổn ở các dải trầm, vì thế ở khoảng này không cần bất cứ cân chỉnh nào. Ở các dải từ 1kHz, tất cả các micro và máy đo đều không nhất quán với nhau vì nhiều lý do, vì thế không có gì để đảm bảo rằng các máy đo khác cũng sẽ có cùng đáp tuyến tần số dải cao như vậy. Hơn nữa, việc đo đáp tuyến tần số chính xác của một micro không phải là một nhiệm vụ đơn giản. Không phải ai cũng có đủ kỹ năng hay công cụ để làm việc đó một cách chính xác hoàn toàn.
Trong nhiều phân khúc giá khác nhau, người mua có thể lựa chọn nhiều loại micro hay máy đo khác nhau để phục vụ cho công việc đo đạc phòng. Có rất nhiều nhà cung cấp đáng tin cậy để chúng ta có thể lựa chọn như from Earthworks, Nady, Dayton… Khi chọn micro, người dùng sẽ chú ý đến ba yếu tố: Đáp tuyến tần số, độ nhiễu ồn thấp và âm lượng hỗ trợ tối đa. Hầu hết các micro cơ bản đều có đáp tuyến tần số từ 5Hz đến 20kHz trong phạm vi ± 2 dB, nhưng một số mẫu có thể thấp đến 0.07Hz hoặc cao tới 140kHz. Các micro đo phòng có độ nhiễu ồn khoảng 20–40 dBA, nhưng một số có thể thấp tới –2.5 dBA. Về mặt âm lượng tối đa, đối với micro đo đạc, méo hài tổng 3% thường bị cho là quá cao, dễ gây ra quá tải. Các micro thông thường hay bị quá tải ở mức 160dB, nhưng một số micro chuyên dụng có thể lên đến 184dB.
(Hết kỳ 4)
Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây
Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 1)
Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 2)
Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 3)
Hướng dẫn sử dụng máy đo âm lượng để cân chỉnh loa (phần 5)
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
Nguyễn Hào
