Dù chỉ là một cặp loa bookshelf nhỏ, loa ELAC Line 300 BS 312 chắc chắn đủ sức để khiến người nghe ấn tượng vì những màn trình diễn tuyệt vời mà nó mang lại.
Một trong những định luật nổi tiếng nhất của giới thiết kế loa là Định Luật Sắt của Hoffman, cho rằng 3 yếu tố độ nhạy cao, kích thước nhỏ và khả năng mở rộng dải trầm tốt không thể cùng xuất hiện ở một mẫu loa. Mỗi cặp loa sẽ chỉ đáp ứng được hai yếu tố trong số đó. Như vậy, loa có tiếng bass tốt và độ nhạy cao sẽ phải có kích thước lớn, hay kích thước nhỏ và độ nhạy cao sẽ không xuống được các dải trầm quá sâu. Thế nhưng, khi thiết kế dòng loa Line 300, thương hiệu ELAC của Đức dường như đang tìm cách thách thức lại Định Luật Sắt, bởi lẽ cặp loa bookshelf BS 312 có vẻ như hội tụ đủ cả 3 yếu tố mà Hoffman nhắc tới.
Thiết kế loa ELAC Line 300 BS 312
Với kích thước 208 x 123 x 282mm cùng khối lượng 7.2kg cho mỗi chiếc, ELAC Line 300 BS 312 là một cặp loa cực kỳ nhỏ nhắn nhưng cũng nặng một cách đầy bất ngờ. Có thể thấy BS 312 có rất nhiều điểm chung, đặc biệt là truyền thống loa nhỏ tiếng to của ELAC. Đối với trường hợp của mẫu loa này, ELAC sử dụng driver tweeter Air Motion Transformer phiên bản JET 5 kết hợp với driver AS-XR màng nón 115mm. Cả hai được đặt bên trong thùng loa bass phản xạ làm bằng nhôm, được khuyến khích đặt trên chân loa đặc biệt vốn dành riêng cho các mẫu loa bookshelf của ELAC. Có thể thấy kích thước của nó là một bất ngờ khá lớn đối với người nghe, nhất là sau khi trải nghiệm cặp loa này.
Tuy nhiên, nếu nghiên cứu kỹ hơn về mẫu loa này, ta sẽ thấy đây là điều khá hiển nhiên. Tweeter JET 5 vốn là driver ribbon dạng gấp, hoạt động bằng cách gấp dải màng loa lại thông qua một loạt thanh nam châm neodymium. Đây là một quy trình đòi hỏi độ chính xác rất cao vì chỉ cần sai lệch chưa đến 1mm là tweeter sẽ vô dụng hoàn toàn. Do đó, dù có robot hỗ trợ, phần lớn công việc này vẫn được các chuyên gia của ELAC thực hiện thủ công. Tuy nhiên, điều này rất xứng đáng vì tweeter JET 5 hội tụ đủ mọi yếu tố lý tưởng như độ nhạy cao, công suất yêu cầu thấp và tần số vỡ tiếng nằm ngoài phạm vi tai người nghe được (khoảng 50kHz). Với ưu điểm này, một số thương hiệu như Adam, Audiovector, Burmester, Mark & Daniel, MartinLogan hay Yacht cũng đã tìm đến driver AMT, thậm chí có vài thương hiệu còn sử dụng phiên bản JET 3 từ ELAC.
Driver midwoofer màng nón AS-XR 115mm cũng là một driver đặc biệt, được thiết kế chỉ dành riêng cho cặp loa BS 312. Màng loa được thiết kế theo cấu trúc sandwich, với lớp bên ngoài được làm bằng nhôm, kết dính với một màng nón giấy để tạo thành một bề mặt khá giống với tinh thể, từ đó góp phần giảm thiểu cộng hưởng cũng như hiện tượng méo tiếng do lên màu âm thanh. Nhờ vậy, driver AS-XR có thể chơi với mức âm lượng cực lớn mà không bị vấn đề gì, đủ sức để cạnh tranh với những mẫu loa có kích thước lớn hơn gấp 5 lần.
Mạch phân tần của loa được đặt trên hai bảng mạch PCB nhỏ, lắp ở vách mặt sau, ngay sát với bộ cọc loa đơn. Điểm cắt tần của loa là 3.2kHz, nghĩa là gần sát với điểm cao nhất trong khoảng nghe nhạy cảm nhất của con người. Phân tần được trang bị các linh kiện cao cấp như cuộn cảm lõi khí hay các tụ điện mang nhãn của ELAC, ngay cả các dây đấu bên trong nhìn cũng rất gọn gàng và chất lượng.
Chân loa là một phần khá quan trọng, đến mức có thể coi nó gần như là một phần phần tích hợp cho bộ loa này. Dù được thiết kế để sử dụng cho nhiều mẫu loa bookshelf khác nhau, bộ chân kê này vẫn có ba chân đinh bằng thép không rỉ dùng để cắm vào các lỗ trên tấm đế gắn dưới đáy BS 312. Do đó, việc đặt loa lên chân kê rất dễ dàng và nhanh chóng. Bên cạnh đó, tấm đế nặng gắn dưới đáy loa dường như còn hạ thấp trọng tâm loa, giảm thiểu các loại méo ringing, đồng thời còn tách loa khỏi các rung chấn không mong muốn.
Trải nghiệm
Cũng giống như các mẫu loa khác của ELAC, BS 312 đòi hỏi cả về lượng cũng như chất. Nó cần ampli phối ghép cùng phải thật chi tiết, đặc biệt ở trung âm và âm cao, trong khi công suất cũng thật dồi dào. Do đó, trong trường hợp này, cặp loa sẽ được phối ghép cùng ampli tích hợp Primare I25 Prisma. Đây cũng là cặp loa đòi hỏi cẩn thận trong quá trình lắp đặt. Đây là một cặp loa có độ chính xác cao, do đó tìm vị trí phù hợp và điều chỉnh góc toe-in dựa vào vị trí ngồi nghe cũng rất quan trọng. Trải nghiệm thực tế cho thấy âm hình stereo được cải thiện rõ rệt khi nghiêng góc loa khoảng 20 độ, và đối với cặp loa mang kích thước này, điều đáng ngạc nhiên là nó có thể lùi vào sát giữa phòng mà không cần đặt gần tường để củng cố thêm cho dải trầm.
ELAC Line 300 BS 312 là một cặp loa đặc biệt, lý do là bởi nó nhỏ hơn hẳn so với các loa bookshelf cỡ nhỏ khác và tiếng cũng lớn hơn hẳn so với các đối thủ còn lại, ngay cả khi đặt trong một căn phòng lớn. Chất âm của nó cũng sâu hơn hẳn so với những gì mà ta có thể tưởng tượng ở một cặp loa mang kích thước như thế này. Tất nhiên, các dải trầm của nó không thể sâu được như các mẫu loa sàn đứng cỡ lớn, sử dụng nhiều driver woofer hơn, và có thể nó cũng không phải là lựa chọn tối ưu cho những bản nhạc có các dải trầm cực thấp và mạnh. Tuy nhiên, chất âm bass của nó có độ mở rộng rõ rệt, chi tiết hơn và mạnh mẽ hơn so với những cặp loa cùng kích thước, và đặc biệt, nó thể hiện rất tốt ở những phòng nghe cỡ lớn.
Sự chi tiết, âm hình và âm trường của nó không phải chỉ mờ mờ ảo ảo, xuất hiện cho có mà chất âm trầm của nó ấn tượng thực sự. Khi chơi bản Du Pre trong đĩa Cello Concerto của Elga, người nghe có thể cảm nhận được kích thước của cây đàn cello cũng như quy mô của dàn nhạc giao hưởng phía sau người nghệ sĩ. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc tiếng của nó rất lớn, không có dấu hiệu vỡ tiếng ngoại trừ những lúc nghe ở mức âm lượng cực cao.
Bên cạnh đó, không thể phủ nhận rằng một đặc trưng khác ở BS 312 chính là sự nhanh nhẹn, khả năng thể hiện đáp ứng tức thời cực kỳ hoàn hảo. Trên thực tế, đây là một cặp loa rất cân bằng, với các dải cao chạy mượt mà, hài hòa với âm trung và âm trầm. Thứ mà cặp loa BS 312 hướng đến là những màn trình diễn có độ chính xác và trung thực cao, với sự sôi động rất đặc trưng ở loa của ELAC.
Tuy nhiên, nơi mà cặp loa này thuộc về vẫn là những phòng nghe nhỏ. Ở đây, ampli không cần phải quá mạnh, và chất âm của loa cũng cân bằng hơn nhiều. Ở đây, ta thấy quy mô của âm trường, âm hình cũng sát với thực tế hơn và trên hết, nhạc tính của nó cũng thể hiện tốt hơn khi so sánh với trải nghiệm ở những phòng nghe cỡ lớn.
Kết luận
Với mức giá khoảng 2000 đô la mỗi cặp, ELAC Line 300 BS 312 quả thực là một cặp loa không hề rẻ. Tuy nhiên, cặp loa này đủ sức mang đến những màn trình diễn rất đáng giá. Có thể, nó chưa thực sự ấn tượng như những cặp loa sàn đứng với kích thước và số lượng driver trội hơn hẳn, thế nhưng chắc chắn rằng BS 312 sẽ là cặp loa không nên bỏ qua, nhất là khi dùng để nghe ở những không gian có diện tích vừa phải, đủ để cho nó phát huy hết khả năng của mình.
Nguyễn Hào
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
