Chọn bao nhiêu loa cho một phòng nghe cỡ nhỏ có lẽ vẫn là câu hỏi khiến nhiều người ám ảnh, vì điều này có tác động trực tiếp đến trải nghiệm của người nghe.
Khi xét đến việc thiết lập cấu hình cho hệ thống rạp hát tại gia, đối với phòng nghe nhỏ, để đặt một hệ thống 7.1 vào đó là rất khó. Các loa đóng vai trò làm kênh surround đằng sau sẽ cần cách xa các loa surround bên cạnh tối thiểu 1m để tạo ra được cảm nhận về sự chuyển động của âm thanh giữa các loa. Với một căn phòng khoảng 15m2 trở xuống, điều này là bất khả thi. Tuy nhiên, nếu không dùng hệ thống 7.1 mà thay vào đó là một hệ thống 5.1, người dùng vẫn sẽ trải nghiệm được đầy đủ tính chất âm thanh của một hệ thống đa kênh.
Có một điều cần ghi nhớ, đó là hướng của các loa surround phải đi trực tiếp về phía bên cạnh hoặc đến một điểm ở phía sau, ngay gần sát vị trí ngồi nghe (nghĩa là loa surround, loa trung tâm và điểm ngồi nghe sẽ tạo ra một góc trong phạm vi từ 90 độ đến 110 độ). Người dùng có thể đặt loa surround khoảng vài cm lên phía trước, sau đó hướng góc loa về phía điểm ngồi nghe, nhưng điều đó không được khuyến khích. Nếu làm như vậy, ở điểm ngồi nghe người dùng sẽ bị mất hiệu ứng surround vì các hiệu ứng này bị đẩy lên phía trước, gần với loa trước và loa trung tâm hơn. Nếu như không thể đặt loa surround ở bên cạnh hoặc lùi một chút ra phía sau, người dùng tốt hơn nên sử dụng một hệ thống 3.1.
Tuy nhiên, với công nghệ Dolby Atmos hiện thời, việc nâng cấp cho một hệ thống 3.1 hoặc 5.1 lên cao hơn có thể giúp tiết kiệm không gian rất hiệu quả bằng cách thêm các kênh trên cao cho trường âm thanh phía trước. Lợi thế lớn nhất của các kênh trên cao là chúng có thể triển khai được ở bất cứ kích thước phòng nào, trong khi vẫn thêm được một chiều âm thanh thực sự vào phòng nghe, với âm thanh di chuyển theo chiều lên xuống bên cạnh việc đi sang bên cạnh hay duy trì ở đằng trước. Nếu như xem phim trong đó có cảnh mưa rơi, hệ thống Atmos có thể khiến cho hiệu ứng âm thanh của tiếng mưa như ở ngay trên đầu người xem vậy.
Vấn đề cuối cùng cần giải quyết chính là loa siêu trầm. Điều may mắn nhất là ngày nay, hầu hết các loa siêu trầm xuất hiện trên thị trường là loa chủ động, có thể điều chỉnh âm lượng được, do đó người dùng sẽ dễ dàng điều chỉnh âm lượng của loa để không lấn át âm thanh từ các loa khác. Do đó, trên thực tế, việc đưa loa siêu trầm vào một phòng nghe cỡ nhỏ là điều khả thi. Một loa siêu trầm với kích thước nhỏ sẽ không gặp bất cứ khó khăn nào để phủ đầy âm thanh cho căn phòng, nhưng vì thế yếu tố phòng nghe là phòng kín cũng rất quan trọng. Trong khi đó loa siêu trầm cỡ lớn hơn có thể đem đến chất âm sâu hơn.
Có một điều người dùng nên nhớ, đó là không nên đặt loa siêu trầm quá gần vị trí nghe vì rất khó để âm thanh từ loa hài hoà với những loa còn lại. Lý tưởng nhất là loa này được đặt cùng một mặt phẳng dọc với loa trước và loa trung tâm. Nhưng nếu điều này khó khăn do kích thước bề ngang của phòng hẹp, người nghe có thể đặt loa siêu trầm ở điểm bằng 1/3 chiều dài của phòng, miễn là không phải ngồi ngay cạnh nó.
Và vì phần lớn phòng nghe cỡ nhỏ là phòng ở chung cư nên người dùng cần đảm bảo rằng hệ thống âm thanh của mình sẽ không làm ảnh hưởng đến hàng xóm. Nếu như người nghe có thể nghe thấy âm thanh phát ra từ bên nhà hàng xóm thì chắc chắn rằng họ cũng sẽ nghe thấy tiếng động từ nhà của người nghe. Trong những trường hợp như vậy, một loa subwoofer cỡ nhỏ hơn có thể sẽ là một giải pháp tốt.
Cuối cùng, lựa chọn loại loa siêu trầm nào có lẽ cũng là điều mà người dùng quan tâm. Hầu hết loa siêu trầm hiện nay được thiết kế với thùng loa có lỗ bass phản xạ, kết hợp giữa các ưu điểm như độ nhạy cao, băng thông đủ rộng trong khi kích thước khá vừa phải. Cơ chế hoạt động khá đơn giản. Driver sẽ phát ra âm trực tiếp, trong khi âm thanh sản sinh ra ở đằng sau màng loa sẽ thoát ra từ lỗ thông hơi.
Trong khi đó, loa siêu trầm thùng kín lại là một thiết kế ít phổ biến hơn. Đúng như tên của nó, thùng loa không có lỗ thông hơn, chỉ có mặt chứa driver tạo âm thanh trực tiếp. Độ nhạy của loa khá thấp, do đó cần phải thiết kế mạch khuếch đại và driver khá cẩn thận (driver cũng phải có khoảng hành trình màng loa tương đối lớn). Tuy nhiên, kiểu thiết kế này có đáp tuyến pha, độ chính xác thời gian và độ méo tốt. Bên cạnh đó, độ nhạy thấp hơn cũng đồng nghĩa với việc âm lượng nhỏ hơn, khiến loa này rất phù hợp với những phòng nghe có kích thước nhỏ, với nhà ở những nơi có khu dân cư đông đúc.
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
Aurora và Linea – Ampli chủ lực của Viva Audio
Nguyễn Hào
