Cho đến nay, cặp loa ESL đời đầu đã ra mắt được hơn 60 năm, thế nhưng đây vẫn là sự lựa chọn của rất nhiều audiophile trên toàn thế giới.
Năm 1936, Peter Walker thành lập một công ty nhỏ tên S.P. Fidelity Sound Services. Chỉ trong vòng hai năm, công ty này đã đổi tên thành The Acoustical Manufacturing Company, chuyên sản xuất hệ thống loa công cộng ở Huntingdon, Cambridgeshire. Phổ sản phẩm của họ về sau còn mở rộng thêm, có một tuner, một preamp và một power-amp. Cho đến khi Thế chiến thứ hai nổ ra, toàn bộ dây chuyền sản xuất tập trung vào loa công cộng di dộng.
Sau khi chiến tranh kết thúc, công ty của Peter Walker đã tạo ra một hệ thống loa cho đến nay vẫn còn rất nổi tiếng với những ai sưu tập thiết bị âm thanh cổ: Acoustical Corner Horn. Theo như các tài liệu của công ty: “Mẫu loa này sử dụng một ribbon tweeter để xử lý các dải trung cao và cao. Loa được thông hơi ở cả đằng trước và đằng sau, tỏa âm về tất cả mọi phía (kể cả ở mặt sau loa). Một driver màng nón được dùng để tái hiện các tần số trầm hơn, đằng sau driver này được thông khí thông qua bộ lọc âm học hai phần.” Woofer cuộn dây động này do Goodmans, một công ty chuyên về driver ở Anh sản xuất. Về tổng thể, Acoustical Corner Horn kết hợp giữa woofer tỏa âm trực tiếp với một họng kèn thông hơi ở đằng sau. Ribbon tweeter được trang bị nam châm vĩnh cửu với công suất lớn (có khả năng là AlNiCo). Ngay cả ở thời điểm còn được sản xuất, số lượng của hệ thống loa này vẫn rất hạn chế. Trong vòng vài năm, The Acoustical Manufacturing Company chỉ sản xuất khoảng vài trăm bộ như vậy. Đây cũng là nỗ lực của họ trong việc bắt đầu bước vào thị trường âm thanh gia đình kể từ sau khi chiến tranh kết thúc.
Năm 1953, Acoustical cho ra mắt một mẫu power-amp có tên là Model II. Chiếc ampli này khi ra mắt thị trường được giới thiệu với khẩu hiệu “Quality Unit Amplifier, Domestic” (Ampli gia đình chất lượng cao) – viết tắt lại sẽ là QUAD. Như vậy cái tên QUAD chính thức xuất hiện từ đây.
Năm 1955, Walker chính thức giới thiệu hai thiết kế loa điện động khác nhau: Một mẫu loa có phần lưng mở, chuyên dùng để tái tạo dải trung và cao. Mẫu còn lại là loa toàn dải với thiết kế thùng loa vô hạn. Sang đến năm tiếp theo, mẫu loa với phần lưng mở kia được phát triển thành loa toàn dải và được giới thiệu tại London Audio Fair năm 1956, bên cạnh một mẫu loa tĩnh điện toàn dải khác do E. J. “Ted” Jordan thiết kế cho Goodmans và một module tweeter do Leak sản xuất. Trong năm 1957, Ralph West đã đăng trên tạp chí Anh Hi-Fi News một bài viết rất chi tiết về lịch sử cũng như thiết kế của mẫu loa này.
Về cơ bản, loa tĩnh điện của QUAD cũng giống như bất cứ mẫu loa tĩnh điện nào, trên thực tế là một tụ điện. Một màng dẫn điện được làm bằng plastic sẽ đóng vai trò là màng loa, kẹp ở giữa hai tấm lưới kim loại đục lỗ sẵn. Màng này luôn được nạp một dòng điện thế rất cao, và khi điện áp cao trên lưới thay đổi theo tín hiệu âm nhạc, màng loa sẽ rung động, từ đó tạo ra âm thanh. Với bảng điều khiển đặt ở cả phía trước và sau màng loa, QUAD ESL là một thiết kế kéo-đẩy đúng nghĩa, với độ méo tiếng thấp hơn các thiết kế single-ended thông thường. Ở QUAD ESL-57, mẫu loa này sử dụng một biến thế thượng để nối đầu ra của ampli với mạch điều khiển. Không như nhiều loa tĩnh điện khác, QUAD ESL không phải là loa một đường tiếng. Nhà sản xuất thiết kế đặt tấm loa tweeter ở giữa, hai tấm woofer ở hai bên trái phải. Thiết kế này mặc dù đảm bảo giúp loa thể hiện tốt các dải âm nhưng lại khiến nó có điểm ngọt quá chặt. Để tập trung âm hình, đặc biệt là để cảm nhận rõ hơn các dải âm trên 7kHz, người nghe chỉ nên ngồi cách loa vài centimet.
Một điều kỳ diệu là QUAD ESL vẫn được sản xuất cho đến năm 1985, tổng cộng có khoảng 54 nghìn cặp loa như vậy đã được xuất xưởng. Một mẫu loa mới hơn, ESL-63 được sản xuất cùng với mẫu loa gốc từ năm 1981 đến năm 1985. ESL 63 đã giải quyết một vài vấn đề mẫu loa gốc mắc phải, từ điểm ngọt quá hẹp cho đến công suất yêu cầu quá cao. Việc cặp loa này được phát triển từ năm 1963 và chỉ được đưa vào sản xuất từ năm 1981 cho thấy Walker đã gặp nhiều khó khăn như thế nào khi cải thiện thiết kế ban đầu.
Vậy, vì sao cho đến nay mẫu ESL-57 vẫn được ưa chuộng hơn? Trong quyển sách kể về thương hiệu QUAD, nhà báo Ken Kessler đã viết như sau: “Sự trong sạch, tốc độ, độ rộng mở, không có một chút lỗi nào: đến khi bước vào tuổi 60, đây vẫn là một trong những cặp loa có chất âm tự nhiên nhất từng được sản xuất. Theo thiển ý của tôi, những thiết kế duy nhất mà tôi từng gặp có khả năng tái tạo âm nhạc như vậy là BBC LS3/5A và Apogee Scintilla. Ngay cả Dave Chesky và Tim de Paravicini cũng phải dành những lời ca ngợi cho chúng. Ở những màn trình diễn hay nhất, đơn giản, chúng cực kỳ siêu việt.”
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
Nguyễn Hào
