Sự xuất hiện của transistor là một bước tiến quan trọng, bởi từ đây con người không còn phải phụ thuộc và những chiếc bóng đèn chân không to lớn, dễ hỏng hóc nữa.
Cuộc cách mạng của ngành công nghiệp radio thập niên 40 xuất hiện là nhờ có transistor – một bước tiến công nghệ mới xuất hiện thời kỳ hậu chiến. Được phát triển tại Bell Labs vào những năm 1940, mạch transistor về đã góp phần đem âm thanh hi-fi đến với hàng triệu gia đình. Transistor xuất hiện là bởi người ta muốn tìm một thứ thay thế bóng đèn chân không, với độ tin cậy cao hơn, chi phí rẻ hơn, nhỏ hơn và dễ sản xuất hàng loạt. Quan trọng hơn cả, transistor đã thu nhỏ cả phonograph và radio, khiến người dùng dễ dàng mang theo chứ không để cố định một chỗ như trước đây nữa. Sở dĩ như vậy là vì chúng tiêu thụ ít năng lượng hơn; radio hoạt động bằng transistor có thể chạy được chỉ bằng nguồn ắc quy của xe hơi. Hơn nữa, mạch transistor không sinh ra ánh sáng và nhiệt cao như bóng đèn chân không.
Các kỹ sư và doanh nghiệp của Nhật là những đơn vị đầu tiên nhận ra tiềm năng đem ra thị trường hàng loạt của những thiết bị tí hon này. Việc thu nhỏ chắc chắn sẽ đem đến rất nhiều lợi ích cho cả người mua lẫn nhà sản xuất: dễ tiếp cận, dễ mua, hiệu quả cao, đơn giản và tất nhiên, có thể thay thế hoặc bỏ đi một cách nhanh chóng. Năm 1957, công ty Sony của Nhật tạo ra một loại radio transistor đủ nhỏ để có thể bỏ túi được. 6 triệu chiếc radio như thế đã được xuất khẩu sang Mỹ năm 1959 và đến cuối năm, số lượng được đưa vào sử dụng lên tới 12 triệu. Việc nghe radio trong khi di chuyển phù hợp với lối sống công nghiệp đầy tất bật, thậm chí phần nào củng cố thêm cho lối sống ấy.
Thế nhưng radio mới chỉ khơi dậy niềm đam mê dành cho âm nhạc. Chính phonograph, giờ đây dưới dạng chiếc máy chạy đĩa được thiết kế lại mới là thứ phù hợp với lối sống của giới trẻ. Trận chiến tốc độ đĩa than cuối thập niên 40 vẫn chưa thực sự kết thúc khi Columbia Records giới thiệu mâm đĩa than di động vào năm 1953. Columbia 360 giống như một chiếc hộp nhỏ gọn, bên trong là hệ thống cơ đĩa, được thiết kế để làm một cỗ máy để bàn chứ không hẳn là một thiết bị di động, bởi lẽ nắp hộp không có chốt để giữ lại. Tạp chí High Fidelity mô tả nó như sau: “Một cỗ máy phonograph di động với giá bình dân, có chút gì đó vờ như hi-fi, đủ tốt để làm đồ ‘chống cháy’ cho các audiophile muốn đem theo âm nhạc cho các kỳ nghỉ, hoặc để cho mấy đứa trẻ nhà họ chơi.” Columbia Records cũng gọi đây là “hi-fi trong chiếc hộp đựng”. Kỳ lạ làm sao, Columbia 360 được trang bị hai loa như thể biết trước rằng kỷ nguyên stereo sắp sửa xuất hiện, có thể chơi đĩa than với đủ 3 mức tốc độ.
Thế hệ thiết bị tiếp theo cũng thừa kế những đặc tính này, duy chỉ có chất âm là không còn quá quan trọng nữa. Còn về vấn đề thẩm mỹ, đây chắc chắn không phải là yếu tố mà người ta xét đến khi lựa chọn cỗ máy này. Những mâm đĩa than di động giá rẻ, mức độ hiệu quả cao đã xuất hiện kịp lúc để đáp ứng nhu cầu chơi các đĩa nhạc rock n’ roll thịnh hành lúc bấy giờ. Năm 1957, thương hiệu RCA Victor cũng cung cấp một cỗ máy tương tự với giá chưa đến 40 đô. Tuy nhiên, cỗ máy được đặt tên Victrola này chỉ chơi được duy nhất một tốc độ 45 vòng/phút. Đây là một thiếu sót khá lớn vì ở thời điểm này, hầu hết mọi người đã bỏ các đĩa 7 inch cổ điển đi, trong khi thị trường đĩa 45 vòng/phút của thể loại rock n’ roll lại rất hẹp.
Thành công thương mại của radio transistor đã dẫn tới việc áp dụng vi công nghệ cho máy chạy đĩa vào đầu thập niên 60. Transistor không chỉ thu nhỏ kích thước thiết bị mà còn hạ giá thành, khiến ai cũng có thể tiếp cận âm thanh stereo. Kích thước thu nhỏ được thì việc tích nhiều thiết bị cũng là điều hiển nhiên. Thay vì chiếm cả một căn phòng, giờ đây một hệ thống stereo chỉ chiếm một góc nhỏ hay ngự trị vừa vặn trên một giá sách. Về sau, stereo sẽ còn rẻ nữa, thậm chí trẻ con cũng có thể dùng được. Thay vì tụ tập cả nhà ngồi quanh một cỗ máy với vỏ gỗ, to bằng cả cái tủ, giờ đây người ta có thể sử dụng những máy phát nhạc bằng nhựa, kích thước rất nhỏ đặt trong phòng ngủ.
Radio cũng là một nguồn bổ sung rất quan trọng trong thời kỳ nhạc rock chiếm lĩnh sóng FM, chủ yếu là trên xe hơi. Không ngoai khi nói rằng những chuyến đi đường dài đã giữ cho công nghệ hơn trăm năm tuổi này còn tồn tại. Khi công nghệ digital trỗi dậy, radio cũng phải chuyển mình theo cho phù hợp. Cho đến nay, nhu cầu sử dụng radio vẫn cứ hiển hiện. Năm 1999, trung bình mỗi người Mỹ nghe radio hai giờ mỗi ngày. Hai năm sau, chỉ ở riêng quốc gia này vẫn có tới hơn 10000 trạm phát sóng đã đăng ký phát thanh cùng nhau.
Nguyễn Hào
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
