Với một loạt lý do khác nhau, câu trả lời ngắn gọn sẽ là “Có”.
Một hệ thống cân chỉnh phòng digital chỉ có thể cân chỉnh cho một cụm vị trí loa nhất định và chỉ một vị trí ngồi nghe duy nhất. Tất nhiên, có những trường hợp ngoại lệ khi một vài hệ thống cân chỉnh cho phép đặt nhiều micro ở những vị trí khác nhau. Tuy nhiên, ngay cả khi toàn bộ được cân chỉnh với nhiều vị trí nghe khác nhau, các cân chỉnh này vẫn vô tác dụng nếu như vị trí loa bị thay đổi dù là nhỏ nhất. Hơn nữa, sau khi thay đổi vị trí loa mà không chạy cân chỉnh lần nữa, thiết lập cân chỉnh cũ sẽ chỉ khiến âm thanh trở nên tệ hơn mà thôi.
Trái với cân chỉnh digital, xử lý âm học phòng nghe sẽ có hiệu quả với mọi vị trí loa và mọi chỗ ngồi nghe. Các phương pháp xử lý có thể không tối ưu với tất cả mọi địa điểm đặt loa, nhưng ít nhất phòng nghe vẫn đem đến chất âm tốt hơn sau khi được lắp thêm một loạt công cụ tiêu âm và tán âm.
Vấn đề lớn nhất đối với xử lý âm học phòng nghe ở chỗ, nếu như phòng nghe ban đầu không được xây chỉ để phục vụ cho mục đích đó, chi phí xử lý có thể sẽ rất đắt đỏ. Người nghe bình thường có thể sử dụng hệ thống cân chỉnh phòng miễn phí vì có các phần mềm đi kèm khi mua AV Receiver. Còn đối với xử lý âm học truyền thống, ngoài việc bỏ thời gian để phân tích, chúng ta còn phải tốn một khoản khá lớn (thường sẽ đắt hơn hẳn chiếc AV receiver) để mua các tấm tiêu âm và thiết bị gắn lên tường, thậm chí trần nhà. Điều này đôi lúc còn ảnh hưởng lớn đến mỹ quan của căn phòng.
Như vậy, dù cách xử lý truyền thống có thể ưu việt hơn, phần lớn người nghe sẽ không lựa chọn phương án này. Và không may là trong phần lớn trường hợp, chỉ cần gắn vài tấm tiêu âm lên tường, đúng vị trí là có thể làm chất âm được cải thiện rất nhiều. Hay nói cách khác, nếu chịu khó đầu tư phân tích và lắp đặt tiêu âm, chỉ cần vài mét vuông thôi là ta đã có thể cảm nhận rõ rệt sự khác biệt
Ngoài ra, cũng cần lưu ý rằng nhiều trang web gợi ý việc xử lý truyền thống được điều hành bởi các nhà sản xuất cung cấp giải pháp xử lý này. Tuy rằng họ khá đúng trong việc gợi ý nên sử dụng vật liệu xử lý âm học, nhưng đừng quên rằng động lực phía sau cũng chỉ là tiền. Và thêm một điều nữa: phần lớn những gợi ý mà họ đưa ra dường như phù hợp với studio thu âm hơn là phòng nghe gia đình. Tất nhiên, đây cũng chỉ là nhận định chủ quan nên không hẳn đã đúng hoàn toàn.
Vậy nên, đâu là phương án tối ưu nhất cho mọi người? Câu trả lời là: một phòng nghe tốt nên được xử lý âm học truyền thống, kết hợp với việc dùng phần mềm cân chỉnh. Nhờ vào việc xử lý thô trước, ta có thể giảm được một lượng công việc đáng kể cho hệ thống cân chỉnh. Khác biệt ở đây không phải là nhỏ. Hiểu một cách đơn giản, hệ thống cân chỉnh càng ít phải can thiệp, chất âm sẽ càng trở nên tốt hơn.
Gợi ý chung cho mọi trường hợp sẽ là như sau: Trước hết, hãy thử lắp tiêu âm trong phòng nghe, hoặc chí ít là đặt những vật dụng đơn giản như tủ sách ở cạnh tường, rèm che cửa sổ hay đơn giản chỉ là một tấm thảm trên sàn nhà. Những thứ đơn giản như vậy đôi khi cũng có thể cải thiện chất âm cho hệ thống. Sau đó chuyển sang sử dụng phần mềm cân chỉnh để kiểm tra xem hiệu ứng đạt được là như thế nào. Cần nhớ rằng bên cạnh việc thiết lập tự động, các hệ thống cân chỉnh hiện nay (trừ những phần mềm dùng trên receiver sơ cấp) cung cấp mức độ điều chỉnh khá đa dạng và linh hoạt. Thậm chí, một số phần mềm còn cho phép người dùng điều chỉnh thủ công đỉnh của đáp tuyến tần số thông qua equalizer.
Có một điều khá kỳ lạ, đó là nhiều người chạy phần mềm cân chỉnh phòng rồi sau đó tắt đi ngay lập tức. Nên lưu ý rằng chất âm khi chạy qua cân chỉnh sẽ khác với chất âm không có cân chỉnh đi kèm. Do đó, nếu đã chạy qua phần mềm cân chỉnh, hãy giữ nguyên hệ thống như vậy trong vòng một tuần. Người nghe sẽ phát hiện ra rằng chất âm khác lạ đó sẽ đem đến những phẩm chất mà nếu chỉ nghe một hai lần thì không thể nhận ra. Sau khi đã nghe kỹ lưỡng mà vẫn không thích những hiệu ứng này, hãy dùng phần mềm cân chỉnh, nhưng chỉ để chỉnh sử những phần đặc biệt mà người nghe cảm thấy không thích mà thôi.
Nguyễn Hào
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
