Các loa hệ treo âm học (acoustic suspension) có đặc điểm là thùng loa kín, hệ treo có độ thuận cao. Thế nhưng liệu loa thùng kín có phải là loa hệ treo âm học.
Chúng ta đã từng thấy rất nhiều mẫu loa subwoofer và thậm chí là loa sàn đứng từ những công ty danh tiếng có núm bịt lỗ thông hơi để che cổng bass phản xạ, biến nó chở thành loa thùng kín. Nhiều người ngày nay vẫn tin rằng những mẫu loa như vậy cũng là một kiểu loa thùng kín, và chúng cũng sở hữu khả năng trình diễn của những cặp loa thùng kín thực thụ, hoàn toàn không có bất cứ cổng bass phản xạ nào.
Điều này không đúng và chắc chắn sẽ chẳng bao giờ trở thành sự thật. Một cặp loa thùng bass phản xạ khi bị bịt lỗ lại sẽ trở thành một trường hợp đặc biệt, dở nọ dở kia. Nó không còn khả năng trình diễn của loa thùng bass phản xạ, đúng như thiết kế ban đầu. Nó cũng không phải là loa thùng kín. Có rất nhiều lý do khiến người nghe quyết định bít lại cổng bass phản xạ, thế nhưng làm như vậy cũng không thể biến cặp loa như thế thành loa thùng kín đúng nghĩa được.
Giới chơi âm thanh dường như có một sự ám ảnh đặc biệt dành cho các dải trầm. Cuộc đua để tìm kiếm khả năng tái hiện dải trầm tốt nhất đã bắt đầu từ cách đây rất lâu và cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu kết thúc. Từ cuối những năm 1940, đầu những năm 1950, ngay sau khi cuộc đại chiến thế giới lần thứ hai kết thúc, hi-fi đã trở thành một thú vui đặc biệt ở Mỹ. Hàng triệu người lính trở về từ chiến trường quyết định lập gia đình, mua nhà tại những vùng ngoại ô mới lập. Hệ thống âm nhạc cùng tivi trở thành những công cụ giải trí quan trọng trong nhà mà hầu như ai cũng sở hữu.
Ở cái thời khi mà Rice và Kellogg mới phát minh ra loa điện động từ trước đấy hơn 20 năm, loa nghe nhạc chưa có khả nặng tái hiện âm thanh với khoảng tần số rộng hay có độ chính xác cao. Chúng chỉ mới là loa đơn kênh với một chiếc duy nhất làm nên hệ thống, phối ghép cùng ampli đèn với mức công suất và băng thông hạn chế. Con số thường thấy khi ấy là khoảng 10-15 watt công suất tối đa, với băng thông kéo dài từ 50 – 60Hz đến 15kHz. Méo hài tổng, nếu như được đo cẩn thận, có thể chiếm đến 10%, đặc biệt là ở các dải trầm.
Tuy nhiên, vào năm 1951, cái giới hạn 50 – 60Hz ấy vẫn được coi là rất ổn, vì phần lớn các loa gia đình khi ấy cũng không thể xuống sâu hơn được. Thiết kế loa khi ấy chủ yếu là loa thùng bass phản xạ (có lỗ thông hơi) hay loa ván vô hạn. Woofer thường được làm với màng viền gấp đa nếp hay viền xếp li, cùng với hệ treo rất cứng chắc, có độ thuận thấp. Những cái tên nổi tiếng với thiết kế cổ điển này cũng là những lão làng của giới âm thanh như University, Bozak, Jensen hay Electro-Voice.
Nhiều người thậm chí còn không tìm mua những mẫu loa thương mại đã được hoàn thành từ trước. Thay vào đó, một bộ phận lớn người nghe chỉ tìm mua những driver rời (phần lớn là driver toàn dải với màng nón whizzer đặt ở chính tâm để mở rộng đáp tuyến tần số, hoặc driver đồng trục) để lắp lên tường hay cửa tủ, tạo thành một thiết kế thùng loa vô hạn. Hay nói cách khác, chiếc tủ hay thậm chí là cả căn phòng ấy đã được tận dụng để làm thùng loa. Ngày nay, khi mà tín đồ audio hoặc lựa chọn loa stereo, hoặc xây dựng những hệ thống đa kênh hay đa phòng với sự trợ giúp của những phần mềm cân chỉnh tinh vi chắc sẽ không hiểu được vì sao đã từng có thời người ta lại làm như vậy.
Để mở rộng đáp tuyến tần số sâu xuống 40Hz, thậm chí có khi chỉ 50Hz, những mẫu loa tốt nhất lúc bấy giờ phải sở hữu kích thước rất đồ sộ, với thiết kế vách loa vô hạn có khi to bằng cả một chiếc tủ lạnh, với nhiều driver woofer gắn trên đó hoặc phải sử dụng một họng kèn thật đồ sộ. Mẫu loa Bozak Concert Grand sử dụng bốn driver woofer đường kính 30cm cùng một dãy tweeter màng nón được lắp trên một thùng loa đồ sộ để có thể tái hiện lại đủ dải âm thanh. Dòng loa Concert Grand của Bozak được sản xuất từ năm 1951 cho đến giữa thập niên 70 được đánh giá là một trong những siêu loa cao cấp nhất của giới chơi âm thanh lúc bấy giờ.
(Hết phần 1)
Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây:
Loa thùng kín có phải loa hệ treo âm học không (phần 2)
Loa thùng kín có phải loa hệ treo âm học không (phần 3)
Nguyễn Hào
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
