Một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn đến thiết kế “hệ treo âm học” của Villchur là thùng loa. Vậy thùng loa “hệ treo âm học” có gì khác so với thùng loa bình thường.
Cần phải nhắc lại rằng nhờ vào thiết kế “hệ treo âm học”, Villchur đã tạo ra được một mẫu loa có khả năng tái tạo các dải bass với độ chính xác cao, đầy uy lực, xuống sâu với tần số sâu khoảng 30Hz. Cần nhớ rằng những mẫu loa đồ sộ, to lớn phổ biến khi ấy cũng chỉ có thể xuống sâu tới 50 – 60Hz. Vì thế 30 là con số rất ấn tượng. Chưa kể, kích thước thùng loa khá nhỏ, chỉ khoảng 1.5 feet khối (tương đương 0.042 m3 hay 42 lít) – kích thước các canh của thùng loa này là 63cm x 35cm x 28cm. Ở thời điểm lúc bấy giờ, chúng ta có thể coi đây là một chiếc loa bookshelf đúng nghĩa. Bất cứ căn phòng cỡ vừa nào cũng có thể dễ dàng đặt được hai chiếc loa AR-1, và đáp tuyến tần số dải trầm của chúng chắc chắn sẽ tốt hơn những cặp loa khổng lồ tu bằng cái tủ lạnh. Âm bass gọn gàng, chính xác và mở rộng hơn, không có lý do gì để từ chối cả.
Rất nhanh chóng, Acoustics Research nhìn ra tiềm năng của thiết kế này và cho ra mắt những biến thể nhỏ hơn, bình dân hơn dựa theo mẫu loa đầu tiên. Các công ty khác cũng nhanh chóng học theo thiết kế này. Và điều thú vị hơn là thời điểm những mẫu loa nhỏ, có thể đi theo cặp để đặt trong phòng khách xuất hiện cũng là lúc những ampli bán dẫn stereo với transistor silicon với chất lượng, hiệu suất làm việc cao hơn được ra mắt. Sau AR, KLH Corporation nhanh chóng đi theo lối thiết kế này, tiếp đó là Advent và EPI. Những mẫu loa của họ có đặc điểm chung là nhỏ gọn, sử dụng nguyên lý hệ treo âm học để có thể mở rộng đáp tuyến xuống các dải trầm sâu nhất. Đây là những mẫu loa được thiết kế và chế tạo rất cẩn thận, được thực hiện từ trước khi công nghệ máy tính đủ hiện đại để có thể làm các đo đạc, mô phỏng với độ chính xác cực kỳ cao. Cha đẻ của những mẫu loa này đã phải tỉ mỉ tính toán từng yếu tố như thông số của woofer, kích thước thùng loa, vật liệu giảm chấn bên trong…Tất cả chỉ để mở rộng đáp tuyến dải trầm thêm 3 – 4Hz trong khi vẫn duy trì độ nhạy và trở kháng chấp nhận được trong một khoảng giá nhất định.
Có thể nói, nếu như mẫu loa AR-1 do Edgar Villchur tiên phong không xuất hiện đúng vào lúc kỷ nguyên stereo mới bắt đầu, thị trường có thể đã phát triển theo một hướng rất khác mà ta không thể lường trước được.
Trong khoảng thời gian từ thập niên 60 đến thập niên 90, các cửa hàng audio khá phổ biến, gần như có mặt ở khắp mọi nơi. Những cửa hàng này có nhiệm vụ trưng bày, giới thiệu và demo các thiết bị stereo và một trong những tiêu điểm hấp dẫn nhất của họ là những màn test mù. Khách hàng có thể lựa chọn hai mẫu loa bất kỳ và nhân viên cửa hàng sẽ biểu diễn loa cho họ xem, thậm chí có những người tay nghề còn thạo đến mức có thể thay loa trong khi nhạc vẫn đang được chơi. Cho đến nay, những màn test mù, hay cọn gọi là so sánh A-B vẫn diễn ra rất phổ biến. Giá thành cũng là yếu tố giúp chúng đến được với một lượng lớn người tiêu dùng. Đối tượng như sinh viên có thể tìm mua được một mẫu loa với giá 125 đô mỗi chiếc, trong khi khả năng thể hiện dải bass có thể đánh giá là rất ổn, xuống sâu được tới 41Hz trong phạm vi -3dB.
Sở dĩ như vậy là vì vào thời điểm đó, các kỹ sư thiết kế loa chưa nắm được trong tay những ampli công suất cao, có thể chỉnh EQ để mở rộng đáp tuyến dải trầm hay điều chỉnh hình dạng đường cong đáp tuyến. Trong quãng thời gian hơn 30 năm, họ cố gắng đạt được mục tiêu thiết kế bằng cách tự nhiên nhất có thể, không sử dụng EQ để can thiệp, từ đó có thể tái tạo tín hiệu đầu vào một cách trung thực nhất.
Hệ treo âm học cũng có những ưu điểm nhất định so với thùng loa dùng cổng bass phản xạ. Chẳng hạn, loa thùng kín thường suy hao 12dB/quãng tám dưới tần số cộng hưởng. Ngược lại, loa bass phản xạ xuất hiện dấu hiệu suy hao với tốc độ 24dB/quãng tám. Do đó, đối với hệ treo âm học với thiết kế thùng kín để giữ được không khí, ta thấy lượng dải trầm có ích sẽ nhiều hơn so với loa bass phản xạ, nhất là ở điểm -3dB. Bên cạnh đó, do hệ treo âm học có độ tuyến tính cao và đặc tính hoạt động của không khí bên trong dễ đoán, đáp tuyến các dải tức thời cũng tốt hơn và méo hài tổng thấp hơn. Độ trễ nhóm ở loa hệ treo âm học cũng thấp hơn thùng loa bass phản xạ.
(Hết kỳ 3)
Bạn có thể xem thêm phần khác tại đây
Loa thùng kín có phải loa hệ treo âm học không (phần 1)
Loa thùng kín có phải loa hệ treo âm học không (phần 2)
Nguyễn Hào
Các bạn có thể tham khảo các sản phẩm khác tại đây
